Op de website van de Zakenspiegel verscheen een artikel van CP over het vastleggen van strategie op papier. Dit artikel verscheen naar aanleiding van het onderzoek naar missie-gebruik onder MKB bedrijven. Lees hier het artikel op de website van de Zakenspiegel. Of bekijk de tekst van het artikel hieronder.
Waarmee zijn we bezig?
De strategie van een bedrijf uit zich in veel facetten. De doelen die je nastreeft. De visie die je hebt op waar het in je branche naar toe gaat. Kansen die je ziet in je markt. Strategie is een breed begrip. Ten aanzien van MKB bedrijven hoor je vaak de aanname, dat zij wel nadenken over hun strategie, maar dit nauwelijks op papier zetten.
Dit roept twee vragen op. Ten eerste: is deze aanname wel correct? Zetten MKB’ers hun strategie niet zo vaak op papier? Ten tweede: hoe belangrijk is dat eigenlijk? Wat is de waarde van je bedrijfsstrategie toevertrouwen aan papier?
Verkennend onderzoek
Deze zomer is een verkennend onderzoek gehouden in Noord-Nederland onder MKB'ers. Om een antwoord te krijgen op de eerste vraag in hoeverre MKB bedrijven hun strategie op papier zetten. Leidinggevenden van 380 MKB bedrijven in Noord-Nederland namen er aan deel. Het onderzoek richtte zich specifiek op het begrip organisatiemissie. Het onderzoek verstaat onder een missie: een doel dat je met je organisatie bewust nastreeft. Het begrip ‘missie' is hierbij bewust breed gedefinieerd, om geen enkel bedrijf uit te sluiten.
De resultaten geven een goed beeld van de stand van zaken in het Noorden. Wat blijkt is dat ruim 80% van de MKB'ers aangeeft een missie te hebben voor hun bedrijf. Bij de vraag of die dan ook op papier staat, verandert het beeld. De helft van de bedrijven met een missie heeft deze op papier. Praktisch gezien betekent dat dus dat zo'n 60% van de MKB bedrijven in het Noorden geen missie op papier heeft. De aanname dat dit nauwelijks gebeurd is daarmee in ieder geval genuanceerd. De resultaten laten verder zien dat de missie in 90% van de gevallen de ambitie van de organisatie bevat. Daarnaast wordt duidelijk dat de missie vooral gebruikt wordt als uitgangspunt voor beslissingen over welke producten en diensten een organisatie aanbiedt. Voor een volledig overzicht van de resultaten: bekijk de weblink in het kader bij dit artikel.
Doel of middel
De resultaten van het onderzoek riepen veel discussie op. Kleinere MKB bedrijven zouden niks hebben aan het op papier zetten van hun missie. De bekende theorieën zouden niet aansluiten op de praktijk. Zonder missie zou een bedrijf prima kunnen draaien. Opvallend aan deze discussies is dat de organisatiemissie en het op papier zetten ervan als doel worden benoemd. Vooral dat bekritiseren veel MKB bedrijven. De praktijk is de beste meetlat om dergelijke discussies langs te leggen. Bedrijven die al 20 jaar goed draaien zonder missie, bewijzen dat je geen missie nodig hebt. Dat zulke bedrijven formeel geen missie hebben, geeft voornamelijk aan dat ‘een missie hebben’ als doel op zich niet noodzakelijk is. In de praktijk is het natuurlijk lastig om een bedrijf 20 jaar lang goed te laten draaien, zonder een koers in gedachten te hebben. En zonder te kijken naar de omgeving waar je als organisatie in opereert. Dit is voornamelijk een argument voor de opvatting dat het proces van het formuleren ervan (al zet je het niet op papier) dus wel sterk aan te raden is. Dus met regelmaat naar je eigen bedrijf kijken en in de gaten houden hoe je presteert, waar kansen liggen en waar je naar toe werkt. Of je dat nou het formuleren van een missie noemt of niet. Het gaat eigenlijk meer om de inhoud van dat proces, niet om de vorm of de naamgeving.
Tastbaar voordeel
Hier komt de tweede vraag uit het begin van dit artikel om de hoek kijken. Wat is in het proces van je bedrijfsstrategie formuleren, eigenlijk de waarde van het toevertrouwen aan papier? Als het proces en de inhoud ervan het belangrijkste zijn, welke voordelen zijn er dan nog van dit op schrift stellen? Er zijn talloze voordelen te noemen die voor vrijwel iedere organisatie gelden. Ook al ben je met een kleine club mensen. Of richt je je op één provincie met je bedrijf. Eén voordeel is hierbij het meest onderschat. Als organisatie ben je dagelijks bezig met je product en/of dienstverlening. Je probeert zo goed mogelijk je klanten te bedienen. Het af en toe nemen van afstand van die dagelijkse praktijk krijgt niet altijd tijd. Wanneer je besluit om je strategie op papier te zetten, geef je het proces een grote tastbaarheid. Dit aspect speelt een veel grotere rol dan vaak gedacht wordt. Door dingen een naam te geven en doelbewust in woorden te vatten, loop je vanzelf tegen uitdagingen aan. Antwoorden op vragen als ‘wat willen we met ons bedrijf bereiken’ roepen weer vragen op. En dwingen tot het expliciet maken ervan. Dit proces scherpt je strategie aan. Juist omdat je een gemeenschappelijk kader schept door het op papier te zetten, ga je makkelijker de antwoorden in een bredere context bekijken. Die bredere context is van groot belang. Je kijkt dan namelijk voorbij aan de grenzen van je eigen organisatie. Je richt je meer op je omgeving en de plaats die je daarin hebt. Je krijgt beter zicht op de ontwikkeling in je markt en bij je klanten.
Drukker op internet
In de grafimediabranche bijvoorbeeld had een drukkerij 10 jaar geleden voornamelijk concurrentie van andere drukkers. Met de opkomst van internet en digitaal drukwerk is de markt sterk veranderd. Aspecten als leversnelheid en transparantie van kosten veranderen het concurrentieveld ingrijpend. Ook de invloed van concurrenten in bijvoorbeeld Oost-Europa is voelbaar. Door de lagere arbeidskosten in dergelijke landen verdwijnen opdrachten ook naar het buitenland. Voor veel andere branches in de maakinzetdustrie gaan de technische ontwikkelingen eveneens ontzettend snel. De daaraan gekoppelde toename van de concurrentie uit het buitenland zorgt voor veel branches voor een dynamisch speelveld. De positie van een organisatie kan daardoor in korte tijd ingrijpend veranderen. Dergelijke ontwikkelingen in de markt negeren, bij het nadenken over waar je met je organisatie heen wilt, ondergraaft je concurrentiepositie vrijwel zeker. Het grote voordeel van het uitschrijven van je strategie, is dat je hierdoor meer gedwongen wordt om daar goed naar te kijken. Je maakt impliciete aannames, die je doet over je bedrijf, je markt en je klanten, expliciet. En dit is een prachtige start om dat alles behoorlijk aan te scherpen.
Conclusie
Het lijkt er dus op dat er duidelijk kansen liggen voor zo’n 60% van de MKB bedrijven in het Noorden. Alleen dus al door binnen een organisatie strategische aspecten meer op papier te zetten. Niet vanwege de intrinsieke waarde van dat papiertje. Maar omdat het proces van het tastbaar maken ervan een organisatie zo veel kan opleveren.